اجرت المثل زوجه در ازدواج‌های کوتاه مدت و کم تعامل: چالش‌های جدید اثبات رابطه خدمت و انتفاع زوج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانش‌آموختۀ دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، حقوق و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 طلبه سطح 4، حوزه علمیه، قم ، ایران.

10.22111/csjfl.2026.55217.1011

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی چالش‌های نوظهور در احراز رابطه خدمت و انتفاع زوج در بستر ازدواج‌های کوتاه‌مدت و کم‌تعامل انجام شده است؛ موقعیتی که در آن الگوی سنتی زندگی مشترک شکل نمی‌گیرد و امکان تشخیص خدمات زوجه با دشواری‌های جدی مواجه می‌شود. شیوه تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع فقهی، قوانین مرتبط و بررسی رویه عملی محاکم است و تلاش شده با اتکا بر تحلیل مفهومی و استنباط حقوقی، معیارهایی سازگار با واقعیت‌های اجتماعی امروز ارائه شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که شروط قانونی استحقاق اجرت‌المثل، هرچند در ظاهر روشن‌اند، اما در روابطی که مدت زندگی مشترک کوتاه یا سطح تعامل زوجین محدود است، تحقق آنها نیازمند ابزارهای اثباتی متفاوتی است. کمبود دلایل مستقیم در چنین روابطی موجب می‌شود که نقش عرف، امارات و قرائن رفتاری در تشخیص خدمت و انتفاع اهمیت ویژه‌ای پیدا کند. همچنین روشن می‌شود که کوتاهی مدت زندگی مشترک به‌خودی‌خود مانع استحقاق نیست، بلکه معیارهای اثبات باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که امکان شناسایی خدمات محدود اما واقعی فراهم گردد. نتیجه نهایی پژوهش بیانگر آن است که برای جلوگیری از تضییع حقوق زوجه در این نوع ازدواج‌ها، باید رویکرد حمایتی در تفسیر قواعد مربوط به اجرت‌المثل تقویت شود و محاکم با پذیرش قرائن هم‌سو و شواهد غیرمستقیم، ارزیابی واقع‌بینانه‌تری از رابطه خدمت و انتفاع ارائه دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات